کالبدشکافی داعش از ظهور تا افول

توضیحات

در چند دهۀ اخیر، منطقۀ غرب آسیا و شمال آفریقا کانون بحران‌های گوناگون و متعددی بوده است. دراین‌میان، یکی از پدیده‌های نوینی که منطقه را با تنش و بحران مواجه ساخته، رشد و فعالیت جریان‌های اسلام‌گرای رادیکال است.
گسترش و فعالیت این گروه‌ها درحال‌حاضر یکی از مهم‌ترین معضلات منطقۀ استراتژیک غرب آسیا و شمال آفریقا به‌شمار می‌رود. گروه‌های سلفی جهادی ـ تکفیری با اتخاذ رویکردهای افراط‌گرایانه، ضمن تکفیر مخالفان و منتقدان خود، همۀ آنها را کافر، و کشتن آنها را جایز می‌دانند.
امروزه یکی از مهم‌ترین و تندروترین گروه‌های فعال در خاورمیانه و شمال آفریقا گروه موسوم به «داعش» است. با برآمدن این گروه در عراق و سوریه فصل نوینی از تحرکات تروریستی در تاریخ روابط بین‌الملل گشوده شد که نماد آن را می‌توان گذار از الگوی «سازمان القاعده» به الگوی «سازمان داعش» دانست.
داعش گروهی با اندیشه‌های سلفی جهادی ـ تکفیری است که ریشه در برداشت‌های نادرست و غیرواقعی از دین و مذهب دارد. ریشۀ شکل‌گیری این گروه به «جماعت التوحید و الجهاد» بازمی‌گردد؛ این جریان با طی فرازو‌نشیب‌هایی درطول سالیان اخیر، با توجه به بی‌ثباتی عراق و بحران سوریه فرصت احیا پیدا کرد و در آوریل ۲۰۱۳ با نام «دولت اسلامی در عراق و شام» که به‌صورت مختصر «داعش» خوانده می‌شود اعلام موجودیت کرد.
این گروه پس از تصرف مناطق گسترده‌ای از عراق و سوریه، با اعلام خلافت اسلامی، «ابوبکر البغدادی» رهبر این گروه را به‌عنوان خلیفۀ مسلمانان معرفی کرد و نام گروه خویش را به «دولت اسلامی» تغییر داد.
این گروه چند سال است که فعالیت‌های خشونت‌بار خود را در عراق آغاز کرده و تا سوریه گسترش داده است. اعضای این گروه از سال ۲۰۱۵ حملات خود را تا شمال آفریقا، شرق آسیا، اروپا، و حتی آمریکا نیز توسعه داده‌اند.
داعش علاوه‌بر تهدیدات منطقه‌ای و بین‌المللی، تهدیدی جدی نیز برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود. درهمین‌راستا، شناخت و پیگیری ماهیت این گروه از‌نظر منافع حیاتی و امنیت ملی برای جمهوری اسلامی ایران حائز اهمیت بسیار است؛ ازهمین‌رو، کتاب حاضر در قالب ده فصل سعی دارد مسائلی از‌جمله: مبانی فکری و ایدئولوژیک، زمینه‌های شکل‌گیری، ساختار تشکیلاتی، تاکتیک‌ها و راهبردها، چالش‌ها و فرصت‌های این گروه را برای ایران و همچنین آینده و راهکارهای مقابله با آن را به‌طور کامل مورد واکاوی قرار دهد.
نظر به اهمیت موضوع، سیالیت و پویایی تحولات و همچنین استقبال جامعۀ علمی و دانشگاهی از کتاب «کالبدشکافی داعش»، چاپ چهارم این کتاب مورد بازبینی و بازنگری کامل قرار گرفت. بازۀ زمانی پژوهش چاپ جدید تا اواخر سال ۲۰۱۷ بوده؛ ازاین‌رو، در چاپ جدید، حدود ده صفحه از مطالب قدیمی حذف، و بیش از ۱۱۰ صفحه به مطالب کتاب اضافه شده است.